“Ik was niet meer alleen.”

Zorgen voor echt makkelijke teksten met Ria, die lezen ruim 40 jaar moeilijk vond

Bij ’thuis vinden we het belangrijk dat iedereen mee kan doen. Als we iets te melden hebben, willen we dat onze boodschap voor iedereen duidelijk is. Of het nou gaat om informatie in een folder, een nieuwsbrief of op onze website. Daarom vroegen we Ria met ons mee te kijken. Zij kan dat als geen ander. Dat bewijst haar verhaal. 

Ontmoeting tijdens de ABC Trofee

In 2025 kwam ’thuis in contact met de stichting ABC. Dit is de belangenorganisatie van en voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Zij wilden graag samenwerken en waren nieuwsgierig naar onze inzet voor huurders die moeite hebben met lezen en schrijven. Zij waren onder de indruk van de begrijpelijke manier waarop we communiceren tijdens een groot renovatieproject. Hiervoor ontvingen we de landelijke ABC Trofee. Dit is een taalheldenprijs van de Stichting ABC, Ria was bij de uitreiking aanwezig en zo maakten we kennis. Al was Ria geen onbekende voor onze manager wonen Jeroen Weyers. Jeroen werkte eerder bij de stichting Lezen&Schrijven en werkte toen al veel samen met Ria.

Schaamte

Ria vertelt: “Ik dacht altijd: ik ben de enige. Natuurlijk ging ik als klein meisje naar school, net als iedereen in Nederland. Lezen en schrijven wilde bij mij alleen maar niet lukken. Dat is pijnlijk, dus je verstopt het. Maar daardoor konden mensen die me konden helpen me niet vinden.” Ze legt uit dat de schaamte alles overheerst. “Je wilt vooral niet meer gepest worden. Ik ben nu 74 en kan sinds mijn 55e lezen en schrijven, maar als iemand me verkeerd behandelt, val ik meteen terug. Je gaat namelijk geloven dat je niets waard bent. Daardoor wordt je wereld heel klein. Ik had heel lang maar één recht en dat was het aanrecht.”

Lezen tot de eerste fout

Hoe het precies kwam dat lezen en schrijven bij Ria maar niet lukte op school? Ze neemt ons mee terug in de tijd: “Eigenlijk begon het allemaal omdat het niet klikte met mijn juf. We mochten op school altijd lezen tot de eerste fout. Tsja, die zat bij mij meteen in de eerste zin. Dan ging de beurt over naar de volgende. Daardoor las ik nauwelijks.”

Rode pen-trauma

Ria vertelt dat ze blij was dat ze na de basisschool naar de modevakschool mocht. “Het mooie daarvan was dat ik met mijn handen kon werken. En die paar afkortingen die we bij tekenen gebruikten, kende ik zo uit mijn hoofd.” Op die manier kon Ria in haar eerste jaar haar zwakke kant slim verbergen. “Tot ik aan het eind van het jaar een sollicitatiebrief moest schrijven. Dat deed ik zo netjes als ik maar kon.” Ze is even stil. Dan zegt ze met vochtige ogen: “Ik kreeg hem terug vol met rode penstrepen. Daardoor heb ik nu nog altijd een hekel aan een rode pen.”

Taalangst overwinnen

Het duurde tot haar 55e voor Ria de moed had om met haar taalangst aan de slag te gaan. Maar ze deed het wel. Haar huisarts zorgde voor het juiste zetje in de rug. Ria: “Na een paar moeilijke jaren thuis kreeg ik problemen met mijn stem. Omdat ik niet goed kon praten, zei hij: schrijf het maar op. Toen had ‘ie me natuurlijk. Hij was het die me erop wees dat ik er iets aan kon doen en stuurde me diezelfde week nog naar het ROC in Helmond. Dat was zo moeilijk. Een enorme school, met zoveel leerlingen.” Een docent zag Ria worstelen. Hij begeleidde haar naar het lokaal waar ze moest zijn. “Ik weet nog goed hoe ik er binnenkwam en allemaal mensen zag met hetzelfde probleem als ik.” Ze slaat haar ogen naar de hemel en lacht: “Ik was niet meer alleen.”

“Ik weet nog goed hoe ik er binnenkwam en allemaal mensen zag met hetzelfde probleem als ik.”

Van leesangst naar leeshonger

Ria vertelt dat de letterdozen uit haar lagereschooltijd bij het ROC gelukkig nooit meer op tafel kwamen. “In plaats daarvan mochten we aangeven wat we wilden kunnen. Daarmee gingen we aan de slag.” Zo werd leren voor Ria ineens leuk. “Als ik vroeger iemand met een boek op het strand zag, verklaarde ik diegene altijd voor gek”, lacht ze. “Als ik nu op het strand zit, doe ik niets liever dan wegzakken in een boek.” Ze voegt eraan toe: “Ik begon met boeken van Leeslicht. Dat zijn samenvattingen van bekende boeken zonder moeilijke woorden. Inmiddels lees ik alle dikke boeken van De Zeven Zussen.”

Taalambassadeur op je 73e

Toen we Ria vroegen om taalambassadeur bij ’thuis te worden, zag ze dat in het begin helemaal niet zitten. Toch zette ze uiteindelijk de stap. Daar is ze nog steeds blij mee. “Ik tel nu weer mee in de wereld. Ik kan hem zelfs helpen veranderen en dat is zo fijn”, vertelt ze glunderend. “Zeg nou zelf: op je 73e een baan bij ’thuis aangeboden krijgen, wie maakt dat nou mee? Ik vind het nog steeds een wonder.”

“Ik tel nu weer mee in de wereld. Ik kan hem zelfs helpen veranderen en dat is zo fijn”

Geen Jip-en-Janneke-taal

Samen met Ria zorgt ’thuis voor begrijpelijke teksten in alle communicatie-uitingen. Waar Ria vooral op let? “Houd het kort en bondig en zet wat belangrijk is puntsgewijs onder elkaar. Het zijn van die kleine dingen die helpen. Gebruik alsjeblieft geen Jip-en-Janneke-taal, maar gewoon gemakkelijke taal. Als je moeite hebt met lezen, ben je namelijk geen kleuter. Je bent niet dom. Er is alleen iets wat je niet goed kan. En wie heeft dat nou niet?” 

Je staat er niet alleen voor

Ria wil graag dat er minder ‘laaggeletterden’ in Nederland zijn. Een woord waar ze overigens een hekel aan heeft. “Het zijn er nu zo’n 3 miljoen en dat aantal groeit!”, benadrukt ze. Voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven heeft ze maar 1 advies: zet je over je schaamte heen en ga leren. "Dan gaat er zo’n mooie wereld voor je open. En je staat er niet alleen voor. Er is heel veel hulp. Bij ROC’s, bij de taalhuizen van de bibliotheek of maak gebruik van een Taalmaatje van Humanitas.” Met een glimlach voegt ze daar tenslotte aan toe: “Ook goed om te weten: in veel gevallen is het gratis.”

Zorgen voor begrijpelijke taal op 4 manieren

Bij ’thuis zorgen we er op allerlei manieren voor dat onze communicatie goed te volgen is voor iedereen. Brieven schrijven we zo veel mogelijk op B1-niveau, oftewel gemakkelijk Nederlands. Daarnaast voegden we Tolkie toe aan onze website. Hierdoor kun je een tekst bijvoorbeeld laten voorlezen en gemakkelijk de betekenis van moeilijke woorden opzoeken. Verschillende medewerkers van ’thuis volgden bovendien cursussen bij Taalkracht, om mensen die lezen moeilijk vinden goed te kunnen helpen. En nu is er dus ook Ria, onze taalambassadeur, die ons scherp houdt op begrijpelijke taal.